Mahakama Yaweka Masharti kwa Mradi wa Dangote Refinery Lamu
Mahakama ya Mazingira na Ardhi ya Malindi imekataa ombi la kusimamisha uzinduzi na ujenzi wa kiwanda cha kusafisha mafuta cha Dangote kinachopangwa kujengwa Lamu, lakini imeamuru hali ya sasa ya ardhi inayobishaniwa iendelee hadi Oktoba 14, 2026.
Uamuzi huo umetolewa baada ya wakazi 133 wa Chandavai, Kaunti ya Lamu, kufungua kesi kupinga mpango wa kujenga kiwanda hicho kinachokadiriwa kugharimu takriban KSh trilioni 2.
Chini ya amri ya muda iliyotolewa na mahakama, hali ilivyo sasa katika kipande cha ardhi LR No. 13061, kilichoko Manda Magogoni, Lamu, inapaswa kudumishwa hadi tarehe 14 Oktoba, wakati ombi hilo litakaposikilizwa.
Mahakama pia imeagiza waombaji kuwasilisha ombi hilo kwa wadaiwa, ambao wamepewa muda wa siku 14 kuwasilisha majibu yao kabla ya kusikilizwa kwa pande zote mbili.
Mahakama ilisema ombi hilo halijathibitishwa kuwa la dharura na likaamuru liwasilishwe kwa wadaiwa mara moja.
Ingawa amri hiyo haijasema moja kwa moja kuwa hafla ya uwekaji wa jiwe la msingi iliyopangwa kufanyika Septemba 30 imeghairishwa, wakili anayewawakilisha waombaji, kwa mujibu wa Bloomberg, ameitafsiri amri ya kudumisha hali ya sasa kuwa inazuia kuanza kwa ujenzi kabla ya Oktoba 14.
Wakazi hao wanapinga kuchukuliwa kwa ardhi wanayodai kuwa imekuwa ikimilikiwa na kutumiwa na familia zao kwa vizazi kadhaa. Wanasema hawajapatiwa fidia ya kutosha wala mpango wa wazi wa kuwahamisha kutoka eneo hilo.
Kwa mujibu wa waombaji, sehemu ya ardhi hiyo hutumiwa kwa kilimo na ufugaji, huku pia kukiwa na makazi, misikiti, maeneo ya ibada za jadi pamoja na makaburi ya familia.
Wakazi hao wanadai kuwa maafisa wa serikali na LAPSSET waliingia katika eneo hilo wakiwa na tingatinga mnamo Agosti 7, 2024, na kuharibu mazao na miti bila kutoa taarifa ya awali wala fidia.
Katika kesi hiyo, wakazi wamezitaja taasisi kadhaa kama wadaiwa, akiwemo National Land Commission, LAPSSET Corridor Development Authority, Serikali ya Kaunti ya Lamu pamoja na Dangote Industries.
Mvutano huo umeibuka wakati serikali ikiendelea na maandalizi ya kuanzisha rasmi mradi huo. Mnamo Septemba 26, Bandari ya Lamu ilipokea tani 2,930 za mitambo na vifaa vizito vya ujenzi vilivyowasili kwa meli MV Da Yang kwa ajili ya mradi huo.
Kiwanda kinachopendekezwa, kinachokadiriwa kuwa na thamani ya KSh trilioni 2.2, kinatarajiwa kuwa na uwezo wa kuchakata hadi mapipa 700,000 ya mafuta ghafi kwa siku, yatakayopatikana kutoka maeneo ya mafuta ya Lokichar, Turkana, pamoja na vyanzo vingine vya Afrika Mashariki na Kusini.
Wadaiwa wamepewa siku 14 tangu watakapopokea ombi hilo kuwasilisha majibu yao, huku mahakama ikipanga kusikiliza shauri hilo mbele ya pande zote mbili mnamo Oktoba 14, 2026.
